2009: Haydn en Mendelssohn jaar
De onuitputtelijke bron van inspiratie die de klassieke muziek lijkt voor de Van Swieten Society steeds dieper te worden.
Dit seizoen, het is tenslotte nog tot eind 2009 Haydn/Mendelssohnjaar, komt de eeuwig jonge en altijd frisse muziek van Haydn terug en zeker ook de energieke en van romantische onrust gloeiende muziek van Mendelssohn. Hun rol als voortrekkers en uitvinders van respectievelijk een klassiek en een romantisch idioom wordt in twee programma toegelicht.
"Mendelssohn was de Mozart van de negentiende eeuw".
Met deze opmerking heeft Schumann ons verleid tot een programma waarin Mendelssohn het muzikale zwaard kruist met zijn grote idool uit de achttiende eeuw.
En tenslotte, voor het eerst, dit seizoen een programma van de Van Swieten Society met Nederlandse muziek. Bij het uitzoeken van het repertoire voor dit programma zijn we van de ene verbazing in de andere gevallen. Wij kunnen dan ook haast niet wachten u deze ontdekkingen te laten horen.
De Van Swieten Society is trots op haar nieuwe seizoen en hoopt u in 09/10 in Vredenburg/Leeuwenberg te mogen begroeten.
Haydn was met afstand de beroemdste componist van zijn tijd. De werken die hij schreef in de beschermende dienst van de Esterhazy's vormen de ruggengraat van de klassieke stijl: een warm en begrijpelijk muzikaal verhaal, volmaakte controle over de techniek en een heldere, levendige klank. De diepgang en de virtuositeit in zijn late werken, waaronder de symfonieën, leiden nooit tot onnodige complicaties. Ze werden dan ook onmiddellijk als meesterwerken herkend. Vaak dwong een dolenthousiast publiek al tijdens de première van een symfonie de herhaling van bepaalde gedeeltes af. De Morning Chronicle schreef na zo'n première: ".... it was HAYDN - what can we, what need we say more?"
De Van Swieten Society is op bezoek in de muzieksalon van Baron Frits van Swieten, de stapelachterkleinzoon van de legendarische muziekbaron Gottfried van Swieten. De oude Baron van Swieten was een Belangrijke Man rond het jaar 1800: hij was degene die zorgde dat grote componisten als Haydn en Beethoven de mooiste muziek componeerden! Baron Frits is collectioneur van zoekgeraakte melodieën en hij helpt de Van Swieten Society om een optreden voor te bereiden. In zijn immense verzameling vinden ze een oud boek met daarin de Top 40 van het jaar 1803, maar.... de pagina met de nummer 1 hit ontbreekt! Maar door goed te luisteren kunnen ze misschien uitvinden welke tophit dat was... De Van Swieten Society laat het verschil horen tussen geluid en muziek. Kan een klok muziek tikken? Wat voor plaatjes zie je bij muziek? Baron Frits voelt het aan zijn water en maakt ondertussen een dansje. Over hoe een pianoles zomaar een meesterwerk kan opleveren en over muziek die je doet dansen van plezier. Een programma met pianotrio en vol met tophits van Haydn en Beethoven.
Beethoven: Sonates en Variaties voor 1800
Klassiek Idool: Mozart en Mendelssohn
Schumann schreef over Mendelssohn: "Mendelssohn is de Mozart van de negentiende eeuw, de meest stralende van alle musici, die de tegenstellingen van onze tijd beter dan anderen doorziet en ze het beste met elkaar kan verenigen." Felix Mendelssohn leerde al op jonge leeftijd de muziek van Mozart kennen. Zijn muziek draagt dan ook het stempel van de klassieke periode, maar is tegelijkertijd in toon en kleur al volledig romantisch. Een vergelijking tussen de twee grote meesters laat de overeenkomsten zien: klare thema's, doorzichtige muzikale weefsels, prachtige lyriek. De verschillen daarentegen kenmerken de nieuwe muzikale generatie van na 1800: ongehoorde virtuositeit gaat bij Mendelssohn hand in hand met gloedvolle romantiek. Voor dit programma gaan we op reis met twee verschillende fortepiano's.
Een lang gekoesterde wens van de leden van de Van Swieten Society was om meer te doen met de weinig bekende Nederlandse muziek uit de klassieke periode. We hebben bibliotheken afgezocht, uitgevers op- en aangespoord, microfiches bekeken, talloze kopieën gemaakt, doorspeelavonden georganiseerd om het repertoire te beoordelen. Het programma "Laat ons juichen, Batavieren" met werken van Graaf, Teniers, Belle van Zuylen, Schmitt, Ruppe (en Mozart!) is een prachtige wereld van vrijwel vergeten muziek, door grote geesten als Belle van Zuylen beschreven en bewonderd. Van de verfijnde, prachtig doorwrochte kwartetten van Schmitt via het stormachtige trio van Ruppe en de Hollandse zelfspot van het Duo Economique naar de melancholieke lyriek van de hoogstaande Madame de Charrière, alias Belle van Zuylen - werd die wereld decennia lang bevolkt door de culturele fine de fleur van onze samenleving.
Artikel Telegraaf 16 april 2010
Mendelssohn was een van de eersten die als jonge componist debuteerde met drie pianokwartetten in plaats van de gebruikelijke pianotrio's. Dit was een verwijzing naar een van de beroemdste debuten in de muziekgeschiedenis, namelijk Beethoven's drie pianotrio's opus 1. De grote virtuoos Mendelssohn exploiteerde de briljante kant van de vroegromantiek. Hij was afkomstig uit een intellectueel milieu, wat in zijn werken doorklinkt; maar behalve energiek is zijn stijl ook melodieus en positief waardoor hem in later tijden soms, naar onze mening onterecht, oppervlakkigheid werd verweten. Schumanns onbekende jeugdkwartet, pas recentelijk uitgegeven, is duidelijk geïnspireerd door zijn tijdgenoot. Lachner, al aanwezig in Schubert's kring, en Schubert zelf completeren het beeld van een bruisend voegromantisch muziekleven, waarin een nieuwe muzikale taal stond voor nieuwe idealen.